دده قورقود گمنام در ايران مشهور در جهان
كتاب «دده قورقود» از آثار كلاسيك جهان به شمار ميرود. اين كتاب شاملِ يك مقدمه و دوازده قصّه حماسي است، و با اينكه حماسه ملي تركان محسوب ميشود، تنها به تُركان تعلق ندارد، بلكه همانند كتابهايي چون «ايلياد»، «اديسه»، «دُن كيشوت»، «مهاباراتا»، «كمدي الهي»، «هاملت» و… متعلق به همه جهانيان است. دانشمندان و شرقشناساني چون «ديتس» و «بارتلد» ، اوقات بسياري را براي پژوهش و تحقيق دربارةه اين اثر صرف كردهاند، و نويسندگان همچون ياشار كمال در تركيه و انار و مولود سليمالي در جمهوري آذربايجان، با الهام از اين قصّههاي حماسي، آثار ارزشمندي پديد آوردهاند. اين كتاب، يكي ازشاهكارهاي «قصّههاي حماسي» جهان است و در خلال آنها انواع مختلف آثار ادبي شفاهي مانند باياتي،نغمه،ضرب المثل و حتي مرثيه ديده ميشود.اثري حماسي است و هر کدام از داستانها درباره دلاوريها و ماجراهاي دل انگيز يکي از قهرمانها ساخته شده است.معهذا هر 12 داستان با يکديگر نيز ارتباط دارند.در اين داستانها جسارت و مردانگي و قهرمانيها و عادات و معيشت و عقايد ترکان اغوز شرح داده شده و وطن خواهي و مهمان دوستي و محبت مادر و فرزند و حرمت زنان و خصلتهاي انساني ستوده شده است.داستانها از قسمتهاي منثور و منظوم تشکيل شده و نثر داستانها ساده و به زبان مردم است.اشعار داستانها در حدود دو هزار بيت است و سي در صد کتاب را تشکيل ميدهد.اين اشعار را اوزانها (شعراي خلق که امروز به آنها عاشيق ميگويند)سروده و همراه ساز آنها (قوپوز) با آهنگهاي ترکي خوانده ميشود.دو قسمت نثر و شعر داستانها به دنبال يکديگر ميايند.اين داستانها مانند آئينه اي تمام نما فرهنگ عاميانه يا فولکلور اين اقوام را در طول تاريخ نشان ميدهد.
نام «دده قورقود» اكنون در دنيا شناخته شده است و شايد گمنامترين جايي كه شناخت كمتري نسبت بدان دارند همان وطن او يعني ايران باشد. غالب دانشگاههاي بزرگ دنيا آنرا از شاخه هاي تخصصي زبان تركي تدريس مي كنند و ترجمه هاي آن در ادبيات زبانهاي ديگر نيز وارد شده است. داستانهاي دده قورقود به هزاران سال پيش برمي گردد اما قديمي ترين نسخه خطي استنساخ شده از آن مربوط به سال 444 قمري است و بيست سال بعد بايد جشن هزاره آن برپا گردد.
از اين اثر دو نسخه خطي يکي در کتابخانه درسدن آلمان و ديگري در کتابخانه واتيکان موجود است.نسخه واتيکان بعدا پيداشده و ناقص است.هر دونسخه به حروف عربي نوشته شده است.کتاب دده قورقود به زبانهاي مختلف ترجمه و چاپ شده است.در ترکيه و جمهوري آذربايجان هم عين کتاب و هم به حروف لاتين و سيريليک به دفعات چاپ شده و مورد بررسي علمي دانشمندان اروپايي (ديتس و فيشر) و روسي (بارتولد) و ترکيه(اورخان شائق،محرم ارگين) و آذربايجان (حميد اراسلي،دميرچي زاده،جمشيدوف)قرار گرفته است تاكنون صدها ترجمه ، بازخواني ، به روز كردن و شرح از دده قورقود در كشورهاي مختلف و به زبانهاي گوناگون صورت گرفته است اما در سال 1355 از روي ترجمه انگليسي آن ، ترجمه فارسي هم انجام شد و به چاپ رسيد و بعد از انقلاب نيز به همت جناب آقاي محمدعلي فرزانه به زبان تركي به چاپ رسيد. در سال 1378 نيز به دست جناب آقاي گونئيلي «دده قورقود كيتابي و دده قورقود كيتابيندا سؤزلر ـ آدلار» انتشار يافت
سلام از نوشته های قشنگت لذت بردم از دیدن اسم تکاب و تخت سلیمان خیلی خوشحال شدم من متولد تکاب هستم ولی فقط تا 10 سالگی اونجا بودم اگر عکسهایی از داخل شهر را داری ممنون میشم برام ایمیل کنید ما خیابون انقلاب خونه داشتیم اسم کوچه یادم نیست. مرسی
توسط: mina | 11, 2008 02:28