شیز شهری به قدمت تاریخ ( تخت سلیمان ، تکاب )

امروز ميخوام در يک مقاله جامع و کامل شيز و محوطه باستاني اونو براتون معرفي کنم شايد قسمت شد و شما هم يه سفر بيايد و از نزديک از اينجا بازديد کنيد
شيز شهري باستاني با جمعيتي در حدود ده الي بيست هزار نفر جمعيت داشته و در دوره هخامنشيان ساخته شده و اوج شکوفايي اين شهر به دوره ساسانيان بر ميگرد بعد ها اين شهر به دلايل نامعلوم که گفته ميشود شايد در اثر آتشفشان کوه آتشفشاني که در کنار اين شهر قرار داشته يا زلزله از بين رفته ولي علت اصلي هنوز معلوم نيست از بين رفته و اينک هيچ اثري از اين شهر به غير از آتشکده اين شهر به نام آذرگشنسب ( که بيشتر به تخت سليمان مشهور است) باقي نمانده .واژه آذر گشنسب، به معناي آتش اسب نر است تاريخ ايجاد اين آتشکده به سه هزار و هفتصد سال قبل باز مي گردد. در کتاب هفتم دينکرد در بند 39 سازنده آن، کيخسرو پسر سياوخش شناخته شده است  به دست امپراطور بيزانس تخريب مي شود تا اينکه بعد ها در دوره ساساني مجموعه تخت سليمان را بر ويرانه هاي دوره هخامنشي بنا مي کنند. در عصر ساساني اين منطقه شامل سه بخش بوده است:1. استحکامات 2.تالارها و کاخها 3.آتشکده ها بوده کل وسعت محوطه آتشکده 12 هکتار ميباشد. و آتشکده ساساني آذر گشنسب از زمان حکومت ايلخانيان به بعد « تخت سليمان » نام گرفت.

در زمان ساسانيان سه آتشکده بزرگ در ايران وجود داشته که مورد تقدس زرتشتيان بوده اين آتشکدها ،آتشکده آذرفرنبغ که آتشکده موبدان بوده  آتشکده آذربرزين مهر که آتشکده کشاورزان بوده و سومين آتشکده که مخصوص پادشاهان و جنگاوران بوده آذرگشنسب (تخت سليمان) نام داشته . بيشتر پادشاهان ايران پس از نشستن بر اريکه شاهنشاهي با پاي پياده به نيايشگاه آذرگشنسب آذربايجان مي رفتند و به درگاه خداوند نيايش و سپاس و درود مي فرستاده اند و سپس هدايايي تقديم مي کردند .هم اکنون هم زرتشتيان هر سال در روز اوایل شهريور در اين مکان مراسمي برگزار مي کنند که به جشن شکرگذاري محصول مشهور است نام آتشکده آذرگشنسب 70 بار در شاهنامه فردوسی آورده شده .

گفته مي شود در اين آتشکده آتش جاويدان به مدت هفت صد سال روشن بوده و اين آتش نماد قدرت زرتشتيان بوده . و در بسياري از منابع معتبر ذکر شده است که همزمان با تولد حضرت محمد اين آتش خاموش شده است و يکي ديگر از معجزات تولد آن حضرت محسوب ميشود

اين آتشکده در زمان حمله اسکندر مقدوني به ايران آسيب زيادي ديد و حتي در منابع تاريخي گفته مي شود که بزرگترين کتابخانه ايران و جهان در آن زمان در اين آتشکده موجود بوده که توسط اسکندر به آتش کشيده مي شود و بعد ها اين آتشکده در زمان ساسانيان دوباره باز سازي مي شود و در طول تاريخ باز چندين بار تخريب و دوباره بازسازي شده که که بيشتر اين اتفاقات در دورهاي مغولها و ايلخانيان بوده است.

پس از فروپاشي فرمانروايي ايلخانان اين جايگاه تبديل به مرکز خدمات کوچک براي روستاييان و عشاير محل مي شود تا اينکه از قرن 11 ه ق اين مکان متروکه مي شود و گذر زمان بر روي چهره خسته ي اين مکان سحر انگيز خروارها خاک مي نشاند تا آنکه در دوره پهلوي موسسه باستانشناسي آلمان با وزارت فرهنگ ايران قراردادي براي مطالعه اين محوطه تاريخي امضا کرد و به دنبال آن باستانشناسان سرشناسي همچون دکتر هرتسفلد، پروفسور رودلف نومان، رابرت کوبل براي مطالعه قدمت تاريخي تخت سليمان به ايران مي‏آيند

مجموعه تخت سليمان در سال 1382 به عنوان چهارمين اثر باستاني ايران در يونسکو ثبت شد و پس از ثبت پرسپوليس،نيايشگاه چغازنبيل و ميدان نقش جهان اصفهان در سال 1358؛ خاموشي 24 ساله ايران را شکست . جديدا هم  گنبد سلطانيه زنجان در فهرست جهاني ثبت شد.

موقعيت مکاني
اين اثر در جنوب شرقي استان آذربايجان غربي واقع در 43 کيلو متري شهرستان تکاب قرار داد و فاصله آن از تهران تقريبا 550 کيلومتر است که ميتوانيد در 6 ساعت از تهران به اين مکان سفر کرد .

ديگر آثار
در کنار اين آتشکده آثار ديگري هم وجود دارد که در نوع خود بسيار جالب است که شامل:

درياچه تخت سليمان:
درياچه اي که در کم عمق تيرن جا 60 و در بيشترين 120 متر عمق دارد آب درياچه ي سحرآميز و زيباي تخت سليمان در  تمام فصول سال يکسان است و در هر ثانيه 100 ليتر آب از آن خارج مي شود.درازاي آن 120 متر وپهناي آن 80 متر مي باشد. در باره اين درياچه گفته مي شود که قرار است دختري پانزده ساله در آن شنا كند و از نطفه زرتشت كه سالهاست در آن درياچه نگهداري مي‌شود، باردار شود تا منجي بشر دين زرتشت(سوشيانت) پا به پهنه گيتي بگذارد و جهان را رهايي بخشد. در برخی نوشته ها هم به گنج های مدفون در کف این دریاچه اشاره شده

کوه زندان سليمان :
اين کوه که  يک اثر طبيعي فوق العاده است اين کوه کامل تو خالي است ارتفاع اين کوه از زمين مجاور خود 97 تا 107 متر مي باشد و بر فراز آن گودي عميقي در حدو 80 متر ديده مي شود که قطر دهانه آن به طور تقريب 65 متر است از بالاي آن ميتوانيد داخل و ته کوه را که به صورت استونه اي است را ببينيد حرف و حديث در باره اين کوه فوق العاده بسيار است بنده در يکي از کتابها که توسط يک پرفسور آلماني نگارش شده بود خواندم که درياچه اي که در داخل آتشکده تخت سليمان وجود دارد ابتدا در مکان کوه زندان سليمان بوده و در اثر گذشت زمان و رسوب گذاري آب آهکي اين درياچه ارتفاع آن زياد شده و در اثر يک اتفاق که احتمالا زلزله بوده آب آن خشکيده و از مکان کنوني آب به جوشش آمده ولي در بسياري از منابع آن را يک کوه آتشفشاني دانسته اند که در اثر فعاليت آن شهر باستاني شيز نابود شده است حتي سنگهاي بازالت خاص کوههاي آتشفشاني است در اطراف آن به وفور يافت مي شود صعود از اين کوه هم بسيار راحت است و در دامنه آن پله هاي وجود دارد که باستانشناسان آن را مربوط به دوره مادها مي دانند .اين کوه در يک و نيم کيلومتري تخت سليمان قرار دارد.نام گذاري آن به نام کوه زندان سليمان ناشي از خرافات و بعضي برداشتهاي مردم بومي منطقه است.

آبگرم تخت سليمان:
دقيقا در مقابل کوه زندان سليمان حوضچه اي وجود دارد که از آن آبهاي داغي جاري است که براي درمان بيماريهاي رماتيسمي و مفاصل بسيار مناسب است و هر سال توريستهاي زيادي را جذب مي کنند و جديدا امکانات رفاهي مناسبي در اطراف اين آبگرم ايجاد شده است

قلعه بلقيس:
در 5 کيلومتري تخت سليمان در ارتفاع 3350 متري قلعه اي وجود دارد که به قلعه بلقيس معروف است و در زمان هخامنشيان براي ديده باني از منطقه ايجاد شده . براي ديدن اين قلعه امکانات مناسبي ايجاد شده و حتي تا بالاي قله کوه که قلعه در آن واقع شده جاده ماشين رو وجود دارد اين قلعه در مکان بسيار عجيبي ساخته شده و اختلاف دمايي در حدود 15 درجه با منطقه پائين کوه وجود دارد و حتي در تابستان هم در آنجا ميتوانيد برف ببينيد
چندين اثر ديگر هم در اطراف اين منطقه وجود دارد که قدمت اين منطقه را نشان مي دهد که معرفي آنها در مجال اين بحث نمي گنجد و فقط نام آنها را ذکر مي کنم . چمن متحرک چملي (فوق العادع ديدني و عجيب) ، غار کرفتو ، قلعه ساري قورخان و … حتي بزرگترين معدن طلاي خاورميانه و بزرگترين معدن سرب روي ايران در شعاع 15 کيلومتري اين منطقه قرار دارد

چطور به اين مکان برويم
شما مي توانيد براي رفتن به اين منطقه از طرف تهران به زنجان بياييد و در زنجان (فاصله از زنجان 180 کيلومتر) به طرف شهر دندي حرکت و از آنجا به تخت سليمان برويد در 43 کيلومتري تخت سليمان در شهر تکاب هتل و امکانات اقامتي وجود دارد و اگر از جنوب بخواهيد به اينجا بيايد بايد از طريق استان کردستان و شهر بيجار به طرف شهرستان تکاب حرکت کنيد و از آنجا طي فاصله 43 کيلومتري به ديدن تخت سليمان برويد . تخت سليمان هر سال  پذيراي هزاران توريست خارجي و داخلي است.
و اين نکته را بايد ذکر کنم مايه بسي شرمساري است که ايراني باشيم اين چنين مکانهايي را نشناسيم و بجاي سفر به چنين مکانهاي به دبي و ترکيه سفر کنيم و پول خود را در جيب خارجيها بريزيم من پيشنهاد ميکنم حداقل يکبار هم که شده به اين مکان سفر کنيم و ايران خود را بهتر بشناسيم و به تاريخ آن افتخار کنيم اين مکان هم سطح با تخت جمشيد و پرسپوليس است و چيزي از آنها کم ندارد و فقط زياد شناخته نشده است و در آخر بايد بگويم شنيدن کي بود مانند ديدن

سايت رسمي تخت سليمان براي اطلاعات تکميلي takhtesoleiman.ir
سايت جامع ديگري در رابطه با تخت سليمان takhte-soleiman.com 
تخت سليمان در ويکي و پديا فارسي و انگليسي
فوتو گالري مجموعه تخت سليمان در فليکر که خودم عکساشو جمع کردم
فوتو گالري تخت سليمان
عکسهاي يه توريست از تخت سليمان در فليکر
تخت سليمان در خبرگزاري ميراث فرهنگي به همراه عکس
وبلاگ جامعي مربوط به تخت سليمان و اخبار آن
موقعيت تخت سليمان در نقشه ايران و راهنماي سفر به آن